Herbologie

Onlangs ben ik gestart met een opleiding tot Herborist. Dit is het eeuwenoude beroep van kruidengeneeskundige. Naast mijn werk als fotograaf en kunstenaar heb ik me altijd al aangetrokken gevoeld tot de plantenwereld en nu is de tijd gekomen om er iets mee te doen!

Ik leer enorm veel over planten, bomen, hun eigenschappen en geneeskrachtige werking, het oogsten en verwerken van de planten tot bijvoorbeeld een tinctuur, zalf, thee, of recept, alle praktische zaken rondom het aanleggen en onderhouden van een (kruiden)tuin en natuurlijk de werking van het menselijk lichaam en de uitwerking van het kruid hier op in al haar facetten.

De komende tijd ga ik onderzoeken hoe kunst, fotografie en het vak van herborist samen kunnen komen. Hier schrijf ik af en toe over de interessante en bijzondere dingen die ik onderweg tegen kom.

November

Oogstfeest

Gisteren was ik bij het oogstfeest, georganiseerd door de VELT. Het idee was om de oogst te vieren, zaden en plantjes te delen of ruilen en zelfgemaakte baksels en smeersels te proeven en dat was leuk! Ik heb een paar hele leuke nieuwe planten met bijzondere en mooie vruchten leren kennen: de Lufa en de Chayote (dat groene stekelige ding op de foto).

Van de Lufa heb ik een paar zaadjes mogen meenemen en dat wordt als het goed is een plant met vruchten die je zou kunnen gebruiken als spons. (een harde weliswaar, maar een hele mooie). Een voorwaarde voor de plant om te kunnen groeien is een warme omgeving, dus die gaat komend seizoen in de kas. Eens kijken of hij vriendjes kan worden met de druif, de tomaten en de andere aanwezige plantjes. De andere zaden en vruchten op de foto had ik zelf al eerder verzameld.

De Chayote is familie van de komkommer en mij werd geadviseerd om de plant op een koude plek te laten overwinteren totdat er in het voorjaar een scheut uit groeit. Dan zet je ‘m in een bak met aarde en geeft hem de ruimte, als ik geluk heb komen er wel zo’n 20 vruchten aan. Nu nog even de winter doorkomen, zodat er komend voorjaar weer gezaaid en geplant kan worden ­čÖé

Oktober

Voedselbos

28 Oktober
Sinds een paar weken leer ik tijdens een facultatieve stage enorm veel bij over de principes van de permacultuur in combinatie met het aanleggen van een voedselbos. Het vergt veel tijd, inspanning en geduld om van een voormalig weiland een voedselbos te maken, het bos moet immers nog groeien. Maar wanneer je met een bestaand, eenzijdig beplant, voormalig productiebos (alleen al het woord productiebos…) als uitgangspunt te maken hebt en dus niet met een kaal weiland, sta je voor heel andere uitdagingen.

Ik vind het een heel raar idee dat mensen ooit in Nederland de oerbossen (ja, die hadden wij ook) kapten en daar uiteindelijk een soort van bomenfabrieken voor in de plaats hebben gezet. In zo’n productiebos ontstaat na verloop van tijd een heel ander ecosysteem, dan het natuurlijke systeem dat er oorspronkelijk was. Als eerste stap hebben we dat bestaande systeem ge├»nventariseerd en de huidige situatie zo goed mogelijk in kaart gebracht.

Het is enorm interessant om uit te zoeken en te ondervinden hoe je in zo’n bos opnieuw meer variatie, leven en balans terug kunt brengen, zonder weer opnieuw het gehele bestaande systeem te verstoren.

 

Paddestoelentijd

16 Oktober

Ze groeien weer overal: paddestoelen! Mijn favoriete soort is toch wel de vliegenzwam (Amanita muscaria). Tijdens een wandeling in het Weerter Bos kwam ik ze overal tegen, en sommige paddestoelen waren wel pannenkoekgroot (zo groot als een pannenkoek, met een doorsnede van 20 tot 30 cm). Interessant: Sommige delen van de vliegenzwam hebben een hallucinogene werking en deze paddestoel wordt om die reden al heel lang door verschillende volkeren gebruikt tijdens rituelen.

Ik heb nog niks geleerd over paddestoelen in de opleiding, en dus blijf ik er vanaf. Dat zou ik trouwens sowieso doen, omdat ik het jammer zou vinden als andere wandelaars niet meer van al deze mooie parels in het bos zouden kunnen genieten.

De maan en de tuinkerstest

13 Oktober
Tijdens de praktijkles snoeien, was het eigenlijk de bedoeling dat we zouden gaan snoeien. maar het regende. En dan mag je dus niet snoeien, vanwege verhoogde kans op ziektes en schimmels bij de planten.

Wel hebben we het vandaag gehad over de invloed van de maan op de gewassen. Dat is enorm interessant! Johanna Paungger en Thomas Poppe hebben daar al veel over geschreven en toevallig had ik ook al een boekje van hen in huis, maar dan met een net iets andere insteek. Er zijn dus optimale dagen om planten te zaaien, te oogsten, te snoeien en te verwerken aan de hand van ofwel de toenemende maan, ofwel de afnemende maan. Wanneer je daar gebruik van maakt, gaan de planten ofwel beter groeien, of je behoud veel meer werkzame plantenstoffen na het oogsten.

Wat we ook hebben besproken is een methode om vast te stellen of de grond waarin je je planten laat groeien verontreinigd is, en wel aan de hand van het zaaien van tuinkers. Je neemt verschillende bakjes met aarde uit verschillende delen van je tuin en laat er onder exact dezelfde omstandigheden tuinkers in ontkiemen. De tuinkers in het bakje met aarde die geel verkleurt, geeft aan dat die grond niet in orde is.

Herfst collage

7 Oktober
Naar aanleiding van de praktijkles van vorige week heb ik een aantal zaden, bladeren en wortels mee naar huis genomen en verzameld. Dit materiaal spreekt enorm tot mijn verbeelding en ik ben dan ook aan het experimenteren met het samenstellen en fotograferen van herfst collages in mijn kas!

Het werkproces lijkt een beetje op het maken van een mandala, daar heb je ook geduld voor nodig. Sommige materialen zijn zo licht, dat ze steeds van hun plaats rollen of wegwaaien tijdens het neerleggen. De volgende soorten heb ik onder andere gebruikt: Rode Zonnehoed, Grote Klis, Juffertje in het groen, Pompoenzaden, Wijnbladeren, Artisjok, Kardinaalsmuts, Beukenootje, Champagneblad, Calendulazaad en een Eikel.

Het is de bedoeling is dat de zaden na het maken van de collages en foto’s de grond in gaan en ik ben benieuwd wat er komend seizoen gaat uitkomen.

September

Humulus Lupulus

29 September
Wat een grappige naam voor een plant die we ook kennen als Hop. Vandaag lag er een heleboel geoogste hop op de tafel en toevallig had ik samen met een medestudent een hoptheeproeverij voorbereid. Dit was een mooie manier om de plant nog beter te leren kennen!

Je kunt de hop alleen maar als thee verwerken, wanneer de bellen vers geplukt zijn en die lagen dus voor onze neus, nogal sterk te ruiken. Op de rechter foto zie je het gele hopmeel, de werkzame stof, oftewel de lupuline goed zitten.

Een interessant weetje: wanneer je langere tijd in een ruimte bent met vers geoogste hop wordt je slaperig. Bij vrouwen treedt er nog een bijeffect op: een verhoogd libido. Bij mannen gebeurt precies het tegenovergestelde: ze krijgen een verminderd libido. Bron: Groot handboek geneeskrachtige planten, Gert Verhelst

 

Daslook, Kraailook en Hondsroos

22 september
Heb je ooit al eens gefermenteerde kraailook op zout water geproefd? Of misschien ooit daslookknopjes op azijn? Wellicht ooit eens aan hondsroos op alcohol geroken? Wat en geweldige smaak- en geursensaties!

Docent Dave, die naast herborist ook chef kok is van beroep, nam een en ander mee om te ruiken, bekijken en proeven. Over de hondsroos waren we minder enthousiast, die smaakte naar vergane spullen. Ik vond de kraailook het lekkerst, die smaakte naar citrus en komkommer.

Interessant was ook om te kijken en beredeneren welke soorten het beste op azijn, welke op alcohol en welke op zout water konden worden bewaard.

Hypericum Perforatum

15 September 2022
Vandaag hebben we Sint-Janskruid (Hypericum Perforatum) leren kennen. Het is een plantje met, de naam zegt het al, geperforeerde blaadjes. Dit zijn miniscule speldenprikgrote gaatjes die je alleen maar kunt zien als je het blaadje tegen zon houdt. Maar eigenlijk zijn dit een soort van kliertjes. Wat een mooi gezicht!

Het plantje geeft uit deze kliertjes een rode kleurstof af (het stofje hypericine). Dat kun je vaststellen, wanneer je een blaadje tussen je vingers fijnwrijft, zo komt de rode kleurstof vrij. Alleen dan weet je dat je met het echte Sint-Janskruid te maken hebt. Deze rode kleur was heel mooi terug te zien in dit potje met een aftreksel van Sint-Janskruid. En natuurlijk je weet ook dat je met het Sint-janskruid te maken hebt door de piepkleine gaatjes in het blad. Er is namelijk nog een ander (giftig) plantje dat er enigszins op lijkt: het Jacobskruiskruid.

Wat ik vandaag verder nog indrukwekkend en interessant vond waren de enorme paddenstoelen die groeiden op de composthoop!

Kennismaking studietuin

8 September 2022
Vandaag hebben we kennis gemaakt met de tuin waarin we in de komende jaren mogen gaan werken, leren, ruiken, proeven en kijken! Wat een mooie plek en wat een hoop diversiteit is hier te zien. Het motto is met zo veel mogelijk zintuigen waarnemen, zodat je de plant op zo veel mogelijk manier leert (her)kennen.

Een van de meest interessante planten die ik heb leren kennen was het ABC kruid, ofwel het champagneblad (Spilanthes Oleracea). Het proeven van de bloem gaf een soort van bruisende sensatie in de mond, alsof je een slok champagne drinkt. In het Engels heet deze plant de Toothache-plant, heel toepasselijk, want na het kauwen van het bloempje voelt je mond ook echt een paar minuten verdoofd. We hebben naast deze plant nog veel meer andere soorten leren kennen, waaronder de calendula officinale, oftewel de goudsbloem.

×